پرستاری



شرکت زیست دارو دانش همواره بر اصل احترام و حمایت از بیماران مبتلا به ام اس اعتقاد داشته است. در راستای این اصل، مراکز پشتیبانی پرستاری مشتمل بر کادر درمانی قوی با مهارت های لازم در زمینه ام اس تحت نظارت نیروهای متخصص ایجاد گردیده است.

پرستاران پشتیبان به سوالات و مشکلات احتمالی به وجود آمده در حین درمان به شما پاسخگو می باشند. علاوه بر این، آموزش های لازم جهت کسب مهارت برای استفاده از زیفرون به طور رایگان و عملی در اختیار شما قرار خواهد گرفت. مراکز مربوطه اقدام به برگزاری دوره های آموزشی و انتشار  بروشورها و کتابچه های راهنما جهت آشنایی بیماران با بیماری ام اس و نکات مربوط به مدیریت درمان دارویی ام اس را به منظور افزایش سطح اگاهی بیماران فراهم می نمایند. همچنین جهت تامین رفاه و آسایش بیماران مصرف کننده زیفرون تجهیزات کمکی نظیر اتواینجکتور، کمپرس سرد و کیف مسافرتی مخصوص نگهداری زیفرون تهیه و در اختیار بیماران قرار می گیرد.

شما می توانید جهت برقراری ارتباط با مرکز مشاوره تخصصی زیفرون با شماره های 399-885220397(021) تماس برقرار نموده و ضمن بیان سوالات خود، با مراکز پشتیبان پرستاری مربوط به شهر خود نیز آشنا گردید. مرکز مشاوره تخصصی زیفرون در تمام ساعات شبانه روز آماده پاسخگویی به سوالات شما عزیزان می باشد.

 

درباره ام اس

میلیون ها فیبر عصبی وظیفه انتقال پالس های الکتریکی کوچکی (پیام های عصبی) را در بین نواحی گوناگون مغز و نخاع بر عهده دارند. هر سلول عصبی در مغز و نخاع توسط یک لایه محافظ ساخته شده از ماده ای به نام میلین (غلاف میلین)، احاطه شده است. غلاف میلین مانند عایق دور یک سیم برق عمل کرده و برای انتقال صحیح پالس های الکتریکی در طول فیبر عصبی نیاز می باشد. هر رشته عصبی از سلول های عصبی متعددی متشکل شده که از مغز و طناب نخاعی خارج شده و پیام های عصبی را به عضلات، پوست وسایر بافت ها واندام های بدن می رساند.

تصور این است که ام اس یک بیماری خود ایمنی می باشد. این بدین معنی است که سلول های سیستم ایمنی که در حالت طبیعی به باکتری ها، ویروس ها و سایر عوامل مهاجم حمله می کنند، بخشی از بدن را مورد حمله قرار می دهند. وقتی که بیماری ام اس فعال می باشد، قسمتی از سیستم ایمنی که مهمترین آن گلبول های سفید از نوعT  می باشند ، به غلاف میلین اطراف فیبرهای عصبی حمله کرده و این عمل سبب بروز نواحی کوچک التهابی در مغز وطناب نخاعی می شود.
یک نظریه بر این است که یک ویروس ویا یک فاکتور محیطی دیگر سبب تحریک سیستم ایمنی در بعضی از بیماران با زمینه ژنتیک خاص می شود.
التهاب اطراف غلاف میلین مانع عملکرد صحیح فیبرهای عصبی مبتلا شده واین امر باعث بروز علایم بالینی می شود. وقتی که التهاب متوقف می شود، غلاف میلین ممکن است که بهبود یافته وفیبرهای عصبی مجددا شروع به کار کنند. هر چند بروز التهاب ویا حملات التهابی متعدد می تواند یک ضایعه کوچک (اسکلروزیس) به جای گذاشته که باعث آسیب دایمی به فیبرهای عصبی شود. در یک بیمار مبتلا به ام اس نواحی متعددی (مالتیپل) از ضایعات کوچک (اسکلروزیس) در مغز ونخاع بوجود آمده که به همین دلیل نام این بیماری اسکلروز متعدد (مالتیپل اسکلروزیس) می باشد. این ضایعات را اغلب به نام (پلاک) می شناسند.

وقتی که بیماری ایجاد شد ، سیر پیشرفت آن به صورت یکی از الگوهای زیر می باشد:

(1 ام اس عود کننده- فروکش کننده (Relapsing-Remitting MS)
حدود 90 درصد از بیماران مبتلا به ام اس دچار فرم عودکننده-فروکش کننده این بیماری می شوند. یک عود زمانی است که یک حمله از علایم بالینی اتفاق می افتد. در طول یک عود، علایم بوجود آمده و ممکن به مدت چند روز باقی بمانند ولی به طور متوسط 2 تا 6 هفته طول کشیده وحتی گاهی تا چند ماه ادامه می یابند. علایم بالینی سپس تخفیف یافته ویا از بین می روند (فروکش کردن). عودهای بعدی می توانند در زمان های مختلف به وجود آیند.
نوع و تعداد علایمی که در طول یک عود (حمله) بوجود می آیند از فردی به فرد دیگر تفاوت داشته واین بستگی به این دارد که تخریب میلین در کدام ناحیه از مغز و اعصاب اتفاق بیافتد. تعدد حملات نیر متفاوت است ویک یا دو حمله در هر دو سال متداول است، هر چند حملات ممکن است کمتر و یا بیشتر از این اتفاق بیافتد. وقتی که یک حمله صورت می گیرد ، علایم قبلی ممکن است باز گشته ویا علایم جدیدی بروز کنند.
فرم عود کننده-فروکش کننده چند سال ادامه می یابد. در ابتدا به دنبال یک عود، علایم به صورت کامل ویا تقریبا کامل بهبود می یابند. به مرور زمان علاوه بر صدمه به غلاف میلین، به خود سلول عصبی نیز آسیب می رسد.
سرانجام بعد از حدود 5 الی 15 سال بعضی از علایم بالینی به فرم دایمی تبدیل می شوند. این نشانه های دایمی به دلیل تجمع بافت تخریب شده در مغز و آسیب تدریجی اعصاب، ایجاد می شوند. به طور معمول این شرایط به مرور زمان و به آرامی بدتر می شوند. این فرم را ام اس پیشرونده ثانویه می نامند. معمولا حدود  از بیماران مبتلا به ام اس عود کننده-فروکش کننده بعد از 15 سال، دچار ام اس پیشرونده ثانویه می شوند.

2) ام اس پیشرونده ثانویه  (Secondary Progressive MS)
در این فرم از بیماری ام اس پیشرفت علایم بالینی (با یا بدون حملات) به صورت ثابت ومداوم وجود دارد. همان طور که گفته شد، بسیاری از بیماران مبتلا به ام اس عود کننده-فروکش کننده بعد از سال ها دچار این نوع از ام اس می شوند.

3) ام اس پیشرونده اولیه (Primary Progressive MS)
در حدود 10 درصد از بیماران مبتلا به ام اس، فاز اولیه حمله و فرونشینی وجود ندارد. در این شکل از ام اس، علایم بالینی از همان ابتدای شروع بیماری به تدریج شدت یافته وبهبود نمی یابند. این نوع را ام اس پیشرونده اولیه می نامند.

4) ام اس عود کننده-پیشرونده ( (Progressive-Relapsing MS
در این شکل از بیماری ام اس که بسیار نادر می باشد، از ابتدای بیماری فاز حملات همراه با پیشرفت علایم بالینی به طور همزمان وجود دارد.

بیماری ام اس باعث تظاهرات گوناگونی می شود. بسیاری از بیماران تعداد کمی از علایم را نشان می دهند و اینکه بیمار  تمام نشانه های ام اس را بروز بدهد، بسیار غیر محتمل است. در بسیاری از مواقع نشانه های ام اس غیر قابل پیش بینی است.
بعضی از بیماران متوجه می شوند که علایم آن ها در طول زمان به تدریج بدتر می شوند. به صورت شایع تر، علایم در زمان های مختلف ظاهر شده و از بین می روند. زمان هایی که علایم به صورت ناگهانی بدتر می شوند را عود (حمله) نامیده ودوره هایی که علایم بهبود یافته ویا از بین می روند را فرونشینی می نامند.
حملات می توانند در هر زمانی رخ داده وعلایم با هر حمله ممکن است متفاوت باشد. اگر چه حملات معمولا بدون دلیل خاصی اتفاق می افتند، بسیاری از عوامل مانند عفونت ها، استرس و یا حتی آب و هوای بسیار گرم می توانند باعث تحریک حملات ام اس شوند. علایمی که در هر حمله بروز می کنند بستگی به این دارد که کدام قسمت یا قسمت هایی از مغز ونخاع درگیر حمله ام اس شوند. ممکن است که فقط یک علامت در یک قسمت از بدن ایجاد شده ویا نشانه های گوناگون در بخش های مختلف از بدن بروز کنند. این نشانه های بالینی به این دلیل به وجود می آیند که سلول های عصبی درگیر شده، از عملکرد صحیح باز می مانند.

اختلالات بینایی
اولین علامت ام اس در حدود   بیماران مبتلا، مشکلات بینایی می باشد. ممکن است التهاب (تورم) عصب بینایی اتفاق افتاده که آن را "نوریت اپتیک" (Optic Neuritis) می نامند. نوریت اپتیک باعث درد در پشت چشم وهمچنین درجاتی از دست رفتن بینایی می شود واین علامت به طور معمول فقط یک چشم را درگیر می کند. سایر علایم بینایی شامل تاری دید و یا دوبینی می باشند.

اسپاسم وگرفتگی عضلانی
لرزش و اسپاسم در بعضی از عضلات بدن ممکن است بوجود بیاید. این علایم به دلیل آسیب به اعصابی است که به این عضلات پیغام می رسانند. بعضی از عضلات ممکن است به شدت منقبض (کوتاه) شده وسپس سفت شوند واستفاده از آن ها مشکل شود که این اتفاق را اسپاستیسیتی (گرفتگی) می گویند.

درد
در بیماران مبتلا ام اس، دو نوع اصلی درد وجود دارد:
• درد نوروپاتیک:
این درد ناشی از صدمه به فیبرهای عصبی بوده و تظاهر آن شبیه فروکردن چاقو ویا احساس سوزش در نقاطی از پوست بدن است. همچنین قسمت هایی از پوست بدن ممکن است بسیار حساس شوند.
• درد عضلانی-اسکلتی:
این نوع از درد در هر عضله ای که دچار اسپاسم یا گرفتگی شده باشد، می تواند بروز کند.

خستگی
خستگی شدید یکی از علایم شایع بیماری ام اس می باشد. این خستگی شدیدتر از خستگی معمول است که به دنبال فعالیت ویا ورزش، انتظار آن را داریم. این خستگی به حدی است که حتی گاهی می تواند تعادل ویا تمرکز بیماران را برهم بزند. درمان های دارویی وغیر دارویی متعددی برای خستگی وجود دارد که اغلب ترکیبی از راهکارهای گوناگونی شامل استراحت، فیزیوتراپی ونرمش های ملایم می باشند.

افسردگی و مشکلات روحی -روانی
بیماران ممکن است بدون دلیل خاصی و به راحتی بخندند ویا گریه کنند. همچنین ممکن است بعضی از بیماران در بعضی از مراحل بیماری ام اس، مبتلا به علایم افسردگی ویا اضطراب شوند. در این مرحله مراجعه به پزشک وگفتگو درباره این نشانه ها بسیار اهمیت دارد، زیرا درمان های موثری برای اینگونه علایم اضطراب وافسردگی وجود دارند.

سایر علایمی که در بیماری ام اس بوجود می آیند
• بی حسی و یا گزگزکردن در نقاطی از پوست بدن مانند دست و پا. این نشانه می تواند شایع ترین علامت در اولین حمله ام اس باشد.
• ضعف ویا فلج در بعضی از اندام ها که حتی می تواند باعث اختلال در تحرک شود.
• اختلالات تعادلی ویا عدم هماهنگی اندام ها.
• مشکلات در تمرکز و توجه.
• لرزش و اسپاسم در بعضی از عضلات.
• گیجی و منگی و سرگیجه.
• اختلال در دفع ادرار و مدفوع (مانند بی اختیاری ادرار و یا یبوست).
• اختلالات جنسی مانند اختلالات نعوظ در آقایان و یا کاهش میل جنسی در آقایان وخانم ها.
• اشکال در تکلم.

علایم ثانویه
این نشانه ها معمولا در مراحل دیرتر بیماری ام اس و وقتی که بعضی از علایم فوق دایمی شدند، بروز می کنند و شامل انقباضات دایمی و غیر عادی مفاصل، عفونت های ادراری، پوکی استخوان، تحلیل عضلات و کاهش تحرک می باشند.

 

حدود   مردم دنیا مبتلا به ام اس می شوند. این بیماری می تواند هر کسی را در هر سنی دچار کند، اگرچه در خردسالان نادر است. این بیماری اغلب در حدود 30 سالگی ظاهر شده وشیوع آن در زنان تقریبا دو برابر مردان است. بیماری ام اس شایعترین بیماری ناتوان کننده در افراد جوان است.

تشخیص بیماری ام اس:
تقریبا تمام علایمی که در بیماری ام اس دیده می شوند، ممکن است در سایر بیماری ها نیز دیده شوند. به همین دلیل تشخیص اینکه اولین علایم (اولین حمله) ناشی از بیماری ام اس باشد اغلب مشکل است. به طور مثال ممکن است که یک بی حسی در پاها یا یک تاری  در دید به مدت چند روز یا چند هفته اتفاق افتاده وسپس از بین برود. این علایم ممکن است اولین حمله ام اس بوده ویا فقط ناشی از یک بیماری گذرای غیر از ام اس باشد. به همین دلیل تشخیص قطعی ام اس اغلب تا زمانی که دو یا چند حمله اتفاق بیافتد، صورت نمی گیرد. بنابراین بین علایم اولیه بیماری و تشخیص قطعی ام اس ممکن است ماه ها ویا سال ها فاصله باشد.

آیا تست تشخیصی کمک کننده ای وجود دارد؟
در اغلب بیماران هیچ روش تشخیصی قطعی برای اثبات بیماری ام اس بعد از بروز اولین علایم و یا مراحل اولیه بیماری، وجود ندارد. هر چند بعضی روش ها کمک کننده بوده و ممکن است دال بر این باشند که احتمالا ام اس باعث بروز این علایم شده است.
اسکن ام آر آی (MRI Scan) از مغز ونخاع مفیدترین تست میباشد. این روش تصویر برداری می تواند کوچکترین نواحی التهاب و ضایعات مغزی را که در ام اس اتفاق می افتد، معلوم کند. اگرچه ام آر آی در تشخیص ام اس بسیار کمک کننده است، این آزمایش همیشه قطعی نبوده و به ویژه در مراحل اولیه بیماری، قادر به تشخیص نهایی نمی باشد. تفسیر اسکن ام آر آی همیشه باید در کنار سایر علایم بیماری ومعاینه بالینی صورت گیرد.
سایر آزمایشات کمک کننده در تشخیص بیماری ام اس عبارتند از:
• آزمایش مایع مغزی-نخاعی
• تست های تحریکی عصبی